Neuroscience Department

Το Τμήμα Νευροεπιστημών του Ινστιτούτου Νευρολογίας & Γενετικής Κύπρου με επικεφαλής τον νευρολόγο Καθ. Κλεόπα Α. Κλεόπα, μεταξύ άλλων, εξειδικεύεται στην μελέτη των κληρονομικών νευροπαθειών Charcot-Marie-Tooth (CMT) https://www.cing.ac.cy/en/about-us/clinical-sciences/nce. Το ερευνητικό έργο του Τμήματος Νευροεπιστημών είναι διεθνώς αναγνωρισμένο και συμπεριλαμβάνει σειρά επιστημονικών δημοσιεύσεων και διακρίσεων. 

Οι CMT νευροπάθειες είναι οι πιο συχνές κληρονομικές περιφερικές νευροπάθειες, από τις οποίες πάσχουν περίπου 2 εκατομμύρια άνθρωποι διεθνώς. Οι νευροπάθειες CMT προκαλούνται από διάφορες γενετικές μεταλλάξεις. Η κάθε γενετική μετάλλαξη προκαλεί ένα διαφορετικό τύπο CMT νευροπάθειας που επιδεινώνεται με το πέρας του χρόνου. Τα μεταλλαγμένα γονίδια που συνδέονται με τις  νευροπάθειες CMT, προκαλούν την παραγωγή μεταλλαγμένων πρωτεϊνών οι οποίες με τη σειρά τους διαταράζουν την δομή και τη σωστή λειτουργία των περιφερικών νεύρων (για περισσότερες πληροφορίες: https://www.cing.ac.cy/en/about-us/clinical-sciences/nce/newsletter-articles/apr21_art03 . 

Σήμερα, δεν υπάρχουν εγκεκριμένες θεραπείες για τις νευροπάθειες CMT και η διαχείρισή τους είναι κυρίως υποστηρικτική με σκοπό την ανακούφιση των συμπτωμάτων. Στο πλαίσιο του ερευνητικού τους έργου, ο Καθ. Κλεόπας Α. Κλεόπα και η Δρ Μαρίνα Σταύρου (μεταδιδακτορική ερευνήτρια του Τμήματος των Νευροεπιστημών), δημοσίευσαν άρθρο το οποίο ενημερώνει για τις νέες εξελίξεις στις γονιδιακές θεραπείες που αφορούν τις CMT νευροπάθειες. Το άρθρο αυτό έχει τίτλο  «Gene therapies for CMT neuropathies: from the bench to the clinic» και εκδόθηκε από το έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Current Opinion in Neurology.

Σύμφωνα με το άρθρο, η καλύτερη κατανόηση των αιτιών πουπροκαλούν τις CMT νευροπάθειες έχει βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων γονιδιακών θεραπειών που στοχεύουν στην βελτίωση ή/και την σταθεροποίηση των συμπτωμάτων στους CMT ασθενείς. Οι θεραπείες αυτές έχουν ήδη δοκιμαστεί με επιτυχία σε ζωικά μοντέλα και πλέον πλησιάζουν το στάδιο των κλινικών δοκιμών. Ωστόσο, πριν την εφαρμογή των γονιδιακών θεραπειών στους ασθενείς με CMT, οι ερευνητές καλούνται να διαλευκάνουν ερωτήματα που αφορούν στο ποια θα ήταν η καλύτερη μέθοδος χορήγησης, στη δόση του θεραπευτικού προϊόντος καθώς και στις πιθανές παρενέργειες των γονιδιακών θεραπειών. Τα πιο πάνω, καίρια ερωτήματα καθώς και η σπανιότητα των περισσότερων  τύπων CMT, καθιστούν αναγκαίο τον προσεχτικό σχεδιασμό μελλοντικών κλινικών δοκιμών που αφορούν στην εφαρμογή νέων γονιδιακών θεραπειών στους CMT ασθενείς. 

Συνοπτικά, το άρθρο υπογραμμίζει ότι έχουν αναπτυχθεί πολλές υποσχόμενες γονιδιακές θεραπείες για διάφορους τύπους CMT νευροπαθειών, που μέχρι στιγμής όλες τους έχουν δοκιμαστεί μόνο σε ζωικά μοντέλα. Κλείνοντας, ο Καθ. Κλεόπα και η Δρ. Σταύρου σε αυτό τους το άρθρο συνοψίζουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε γονιδιακής θεραπείας και επισημαίνουν τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν πριν την εφαρμογή τους σε ασθενείς. Τα λεπτομερή δεδομένα από τις πειραματικές προκλινικές μελέτες, η καλύτερη κατανόηση και αξιολόγηση της κλινικής πορείας κάθε τύπου της πάθησης, καθώς και η αυξανόμενη εμπειρία ασφάλειας από κλινικές εφαρμογές γονιδιακής θεραπείας για άλλες παθήσεις, αποτελούν τη βάση για επιτυχή κλινική μετάφραση προς όφελος των ασθενών με CMT.   

Εικόνα 1: Προσαρμοσμένο και μεταφρασμένο από το άρθρο «Gene therapies for CMT neuropathies: from the bench to the clinic». Αυτό το διάγραμμα δείχνει το παρόν στάδιο ανάπτυξης των πιο προχωρημένων γονιδιακών θεραπειών για τις νευροπάθειες CMT καθώς και τα κρίσιμα σημεία που πρέπει να εξετάζονται κατά τις δοκιμές πιθανών θεραπευτικών προϊόντων σε μοντέλα τρωκτικών, σε μεγαλύτερα ζώα και στον άνθρωπο (κλινικές δοκιμές).

Δρ Μαρίνα Σταύρου
Μεταδιδακτορική ερευνήτρια 
Τμήμα Νευροεπιστημών