ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΣΤΟ ΙΝΓΚ, Τρεις δεκαετίες αφοσίωσης και προσφοράς στην κυπριακή κοινωνία

Ακαδημαϊκά Προσόντα

Ο Δρ Μάριος Α. Καριόλου γεννήθηκε στην Κερύνεια και φοίτησε στο Γυμνάσιο Κερύνειας 1969-1974 και το Γυμνάσιο Ακροπόλεως, Λευκωσίας 1974-1975. Άρχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Delaware, Newark, Delaware, Η.Π.Α. όπου φοίτησε από το 1977-1980 και απέκτησε το πτυχίο Βιολογικών Επιστημών (BSc.) τον Ioύvιo 1981. Έπειτα σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Santa Barbara, California, Η.Π.Α. από το 1981-1985 στη Μοριακή Γενετική/Μοριακή Θαλάσσια Βιολογία και Βιοχημεία και απέκτησε το Διδακτορικό του πτυχίο (PhD). Τον Οκτώβριο 1987 μετέβηκε στο Ωκεανογραφικό Κέντρο Πανεπιστημίου Nova και Εταιρεία Παράκτιων Επιστημών και Μηχανικής, Florida, Η.Π.Α. όπου πήρε το δίπλωμα Εκτροφής Γαρίδας τoυ Γένους Penaeus. Μεταξύ 1985 και 1988 ακολούθησε μεταπτυχιακή έρευνα στη θεματολογία Μοριακή και Κυτταρική Βιολογία στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας (California Institute of Technology), Pasadena, California, Η.Π.Α. Ακολούθως το 1988-1990 συνέχισε στην Ιατρική Σχολή Baylor, Houston, Texas, Η.Π.Α. ως Επιστημονικός Συνεργάτης (Research Associate). 

Ίδρυση του Τμήματος Καρδιαγγειακής Γενετικής 

Όταν επαναπατρίστηκε στην Κύπρο το 1991 μετά από πολύχρονη εκπαίδευση και μετεκπαίδευση στα κορυφαία πανεπιστήμια της Αμερικής όπως αναφέρονται πιο πάνω,  ο Δρ Καριόλου εργοδοτήθηκε στο Ινστιτούτο Νευρολογίας & Γενετικής Κύπρου (ΙΝΓΚ) όπου από το 1991 μέχρι και το 1995 συνεργάστηκε με τον Δρα Πάνο Ιωάννου στην εισαγωγή, για πρώτη φορά στην Κύπρο, προγεννητικής γενετικής εξέτασης για τη Θαλασσαιμία. Το 1995, εξασφάλισε χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση για ερευνητικό έργο στη θεματολογία της καρδιαγγειακής γενετικής. Η εν λόγω χρηματοδότηση, έδωσε το έναυσμα για την ίδρυση του  Τμήματος Καρδιαγγειακής Γενετικής του ΙΝΓΚ. Τα πρώτα βήματα αφορούσαν τη μελέτη των γενετικών παραγόντων που προκαλούν καρδιαγγειακά νοσήματα, όπως η στένωση των στεφανιαίων αγγείων αρχίζοντας μια στενή συνεργασία με καρδιολόγους του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Αργότερα, συντόνισε την πρώτη συλλογή οικογενειών με κλινική εικόνα οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας οι οποίες παρουσίαζαν ψηλά επίπεδα ολικής χοληστερόλης στο αίμα και είχαν οικογενειακό ιστορικό για έμφραγμα μυοκαρδίου σε πρώιμη ηλικία και ξανθώματα στον αχίλλειο τένοντα. Η επιστημονική του ομάδα, με την εφαρμογή  σύγχρονης τεχνολογίας, εντόπισε τις πρώτες παθολογικές μεταλλάξεις στον υποδοχέα της χαμηλής πυκνότητας χοληστερόλης. Από τότε, εφαρμόζεται το γενετικό διαγνωστικό πρόγραμμα στον κυπριακό πληθυσμό. Με αυτή την εναρκτήρια μελέτη άρχισε το διαγνωστικό πρόγραμμα του εργαστηρίου του, το οποίο πλέον προσφέρει γενετικές εξετάσεις για την προδιάθεση για θρόμβωση, προδιάθεση για τη νόσο του Αλτσχάιμερ, ανίχνευση μεταλλάξεων σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό ανάπτυξης θωρακικών ανευρυσμάτων και καρδιακών αρρυθμιών.

Το προσωπικό του Ινστιτούτου όταν στεγαζόταν στο Μακάριο Νοσοκομείο, με τον Ιδρυτή του ΙΝΓΚ, Δρ Λεύκο Μίττλετον και τους αείμνηστους Δρ Πάνο Ιωάννου και την κ. Λίλα Κληρίδου (1993)

 

Ο Δρ Μάριος Καρίολου μαζί με συναδέλφους (1991)

Στο ερευνητικό πλαίσιο του Τμήματος, κάτω από την επίβλεψη του Δρ Καριόλου και την συνεργασία με άλλα ιατρικά κέντρα όπως το Αμερικάνικο Ιατρικό Κέντρο (AMC), έχουν εντοπιστεί και βιοδείκτες στο επίπεδο miRΝΑ και πρωτεϊνών που σχετίζονται με την ανάπτυξη θωρακικών ανευρυσμάτων. Τα ευρήματα αυτά αναμένουν επικύρωση μέσω μελετών με μεγαλύτερο αριθμών δειγμάτων πριν την αξιοποίηση τους για διαγνωστικούς σκοπούς. Επίσης σε συνεργασία με την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, η ομάδα του Δρ Καριόλου, είχε συμβάλει σημαντικά στην ανίχνευση μεταλλάξεων σε δύο γονίδια  οι οποίες προκαλούν αύξηση της ολικής χοληστερόλης στο αίμα με οικογενή υπερχοληστερολαιμία. Μέσω αυτής της  συνεργασίας εντοπίστηκαν γενετικές διαταραχές σε πολλά άτομα από τα Ιωάννινα, την Αλβανία την Κρήτη και την Αθήνα. Η γνώση αυτή, συνδράμει σημαντικά στην πρόληψη της στεφανιαίας νόσου στους ασθενείς και των οικογενειών τους. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο Δρ Καριόλου, τον Δεκέμβριο του 2002, μαζί με συνεργάτες του τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Κύπρο, τιμήθηκαν από την Ακαδημία Αθηνών με πρώτο βραβείο στον Τομέα των Θετικών Επιστημών.

Δρ. Γιώργος Μυλτιάδους, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1999
 

Ίδρυση του Εργαστήριου Δικανικής Γενετικής (ΕΔΙΓ) 

Το 1995 ο Δρ Καριόλου είχε το όραμα για τη δημιουργία του Εργαστήριου Δικανικής Γενετικής το οποίο είναι σήμερα το εργαστήριο αναφοράς για την Δικανική Γενετική στην Κύπρο. Έτυχε ειδικής εκπαίδευσης το 1997, στην τεχνολογία για την ανάλυση αστυνομικών τεκμηρίων στην Ακαδημία του Federal Bureau of Investigation (FBI) στο Quantico, Virginia, USA και στο Armed Forces DNA Identification Laboratory στην Maryland, USA. Έκτοτε το ΕΔΙΓ προσφέρει εξειδικευμένες εξετάσεις αστυνομικών τεκμηρίων για την Αστυνομία Κύπρου και τις Αγγλικές Βάσεις. Ως εμπειρογνώμονας σε θέματα δικανικής γενετικής και υπεύθυνος των μελετών που γίνονται στο ΕΔΙΓ, κατέθετε επιστημονική  μαρτυρία στα Δικαστήρια τόσο της Κυπριακής Δημοκρατίας όσο και των Αγγλικών Βάσεων. Το ΕΔΙΓ, μέσα στα πλαίσια συνεργασίας με την INTERPOL, EUROPOL και PRÜM, ανταλλάσσει γενετικά προφίλ μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση του εγκλήματος και της τρομοκρατίας. 

κ. Λοϊζου, Δικαστής – Πρόεδρος ΔΣ ΙΝΓΚ 1996

κ. Χατζηλοϊζου, Αρχηγός Αστυνομίας  κ. Σακκάδας, Διευθυντής της ΥΠΕΓΕ 1996
 
 

κ. Χατζηλοϊζου, Αρχηγός Αστυνομίας 1996

Επίσκεψη του Καθ. Bruce Budowle του FBI, στενός συνεργάτης τους Δρ Μάριου Καριόλου (2009)

Το 2013, η επιστημονική ομάδα του ΕΔΙΓ, ολοκλήρωσε με επιτυχία  όλες τις διοικητικές και τεχνικές απαιτήσεις του Διεθνούς Προτύπου Διασφάλισης Ποιότητας ISO/IEC 17025 και έλαβε διαπίστευση για το πεδίο των δραστηριοτήτων του από τον Κυπριακό Φορέα Διαπίστευσης. Το ΕΔΙΓ διατηρεί την διαπίστευση για τις εξειδικευμένες εξετάσεις που προσφέρει, βάσει το Διεθνές Πρότυπο Διασφάλισης Ποιότητας ISO/IEC 17025 με προγραμματισμένες επιθεωρήσεις και αξιολόγηση από τον Κυπριακό Φορέα Διαπίστευσης.   

Το Τμήμα Καρδιαγγειακής Γενετικής και Εργαστήριο Δικανικής Γενετικής (2017)

Σε συνεργασία με άλλα εργαστήρια της ομάδας εργασίας για θέματα DNA του Ευρωπαϊκού Δικτιού για τις Δικανικές Επιστήμες (ENFSI Expert DNA Working Group), o Δρ Καριόλου και η ομάδα του συμμετέχουν από το 2020 σε ερευνητικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τα εσωτερικά ταμεία για την ασφάλεια (ISF-Internal Security Fund) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το αντικείμενο της έρευνας αφορά την καλύτερη κατανόηση των φαινομένων που σχετίζονται με την μεταφορά και παραμονή του γενετικού υλικού στα πλαίσια ποινικών αδικημάτων.

Πρόγραμμα Αγνοουμένων και Πεσόντων της Κυπριακής Δημοκρατίας

Το 1995 η Κυπριακή Δημοκρατία ανέθεσε στο ΕΔΙΓ του ΙΝΓΚ την δημιουργία γενετικού αρχείου από συγγενείς αγνοουμένων και πεσόντων της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974. Το 1999, σε συνεργασία με τους Physicians for Human Rights και του Υπουργείου Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας άρχισε η ταυτοποίηση σκελετικών δειγμάτων αγνοουμένων και πεσόντων που είχαν ταφεί στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εφαρμόζοντας την τότε τεχνολογία και τώρα την πιο αναβαθμισμένη τεχνολογία, για την απομόνωση γενετικού υλικού και τυποποίηση σκελετικών δειγμάτων, το ΕΔΙΓ κάτω από την καθοδήγηση του Δρ Καριόλου έχει πετύχει την ταυτοποίηση 620 Ελληνοκυπρίων και 70 Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων και πεσόντων από την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974 αλλά και από τις  ένοπλες συγκρούσεις ανάμεσα  των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων της περιόδου 1963-1964. Μια  ακόμη σημαντική ταυτοποίηση λειψάνων που έγινε με την καθοδήγηση του Δρ Καριόλου είναι και η αναγνώριση του επτάχρονου Δημητράκη Δημητριάδη που πυροβολήθηκε στο κεφάλι από Άγγλο στρατιωτικό στις 14 Μαρτίου 1956, κατά τη διάρκεια μαθητικής διαδήλωσης. Από την αρχή του προγράμματος ο Δρ Καριόλου συνεργάστηκε στενά με τον αείμνηστο κ. Ξενοφώντα Καλλή, Σύμβουλο του Επιτρόπου Προεδρίας για την αναγνώριση των θυμάτων της εισβολής. 

Ο αείμνιστος Ξενοφώντας Καλλής, στενός συνεργάτης του ΕΔΙΓ για θέματα του προγράμματος αγνοουμένων και πεσόντων (2016) 

Συνεισφορά στην Αναγνώριση Θυμάτων από Μαζικές Καταστροφές

Η πρώτη υπόθεση  αναγνώρισης θυμάτων μαζικής καταστροφής που χειρίστηκε ο Δρ Καριόλου ήταν το 2002, όταν ο Αρχηγός της Εθνικής Φρουράς Ευάγγελος Φλωράκης και ακόμη τέσσερις αξιωματικοί, έχασαν τη ζωή τους, μετά την πτώση του στρατιωτικού ελικοπτέρου όπου επέβαιναν. Τον Αύγουστο του 2005 ο Δρ Καριόλου συντόνισε τις δραστηριότητες στο ΕΔΙΓ για την αναγνώριση των 121 θυμάτων της αεροπορικής καταστροφής της Ήλιος.  Επίσης, το 2011 συντόνισε τις δραστηριότητες στο ΕΔΙΓ για την αναγνώριση των 13 θυμάτων της έκρηξης στη ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί. . 

Εκπαίδευση Φοιτητών στη Σχολή του ΙΝΓΚ

Ο κ. Καριόλου, ως Καθηγητής και Συντονιστής στη μεταπτυχιακή Σχολή του ΙΝΓΚ, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διάδοση της γνώσης και στην υποστήριξη των φοιτητών από το 2012, όταν ιδρύθηκε η Σχολή του ΙΝΓΚ. Μαζί με την ομάδα του, δίδαξε σε εκατοντάδες φοιτητές σε εξειδικευμένα μαθήματα όπως η δικανική γενετική και η καρδιαγγειακή γενετική. Επιπλέον, δίδαξε θέματα που αφορούν βιοηθικά διλήμματα που σχετίζονται με ερευνητικά προγράμματα. Το διδακτικό του έργο έχει εμπνεύσει πολλούς φοιτητές, ενώ, μαζί με μέλη της επιστημονικής του ομάδας, έχει επιβλέψει την εκπόνηση πολλών διπλωματικών εργασιών και διατριβών σε επίπεδο M.Sc. και Ph.D., συνεισφέροντας ουσιαστικά στην ενδυνάμωση και εμπλουτισμό της επιστημονικής κοινότητας.

Ακαδημαϊκές Διαλέξεις στη Δικανική Γενετική 

Προσκλήθηκε από διάφορους κορυφαίους ακαδημαϊκούς οργανισμούς, Πανεπιστήμιο Αμάν-Ιορδανίας, Αρχηγείο Αστυνομίας Ισραήλ-Ιερουσαλήμ, Αστυνομία Βρετανικών Βάσεων (Ακρωτηρίου/Δεκέλειας) και Αστυνομική Ακαδημία Κύπρου, ως εμπειρογνώμονας στη θεματολογία της δικανικής γενετικής.

Πολύπλευρη δράση

Ο Δρ Καριόλου, ήταν και είναι μέλος πολλών επιστημονικών εταιρειών και επαγγελματικών συνδέσμων, όπως Εταιρεία Ανθρώπινης Γενετικής Κύπρου,  Αμερικανική Ακαδημία Δικανικής Γενετικής, European Network of Forensic Science Institutes Expert DNA Working Group, International Society for Forensic Genetics. Έχει διορισθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο ως Μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (2002-σήμερα) και διετέλεσε πρόεδρος του πρώτου Συμβουλίου της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής στην Κύπρο (2016-2020).     

Αποχαιρετισμός

Για 33 χρόνια δούλεψε σκληρά με όραμα, στρατηγική και με ανεκτίμητη προσφορά στην δικανική γενετική, στο πρόγραμμα των αγνοουμένων και πεσόντων, στον τομέα της υγείας, στην έρευνα και την εκπαίδευση. Η ομάδα του και άλλοι συνάδελφοι του ΙΝΓΚ είναι βαθιά συγκινημένοι, ευγνώμονες και τυχεροί που είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν, να συνεργαστούν και να εκπαιδευτούν από τον ιδιαίτερο επιστήμονα και επαγγελματία καθηγητή Καριόλου. Ο ίδιος αναμένει από την ομάδα του να φτάσει ακόμα πιο ψηλά αφού την έχει εφοδιάσει με δυνατά θεμέλια, με αρχές και αξίες όπως σεβασμό, επαγγελματισμό, πνεύμα συνεργασίας, κοινωνικής προσφοράς και αμεροληψίας για να πέτυχει στο δύσκολο και πολυσύνθετο έργο που καλείται να επιτελέσει.