ΒΡΑΒΕΙΟ «ΠΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ» - Απονεμήθηκε στην Δρ Μαρία Ζαντή, της Μονάδας Βιοστατιστικής

Το Ινστιτούτο συγχαίρει θερμά τη φετινή τιμώμενη του Βραβείου Νέου Επιστήμονα «Πάνος Ιωάννου» για το 2024, Δρ Μαρία Ζαντή, Associate Scientist στη Μονάδα Βιοστατιστικής του ΙΝΓΚ, με επικεφαλής τη Δρ Κυριακή Μιχαηλίδου.

Το βραβείο απονεμήθηκε στη Μαρία στο πλαίσιο της καθιερωμένης ετήσιας εκδήλωσης που διοργανώνει το ΙΝΓΚ εις μνήμην του Πάνου Ιωάννου, στην οποία παρευρέθηκαν συνάδελφοι, φοιτητές, η οικογένεια της Μαρίας και εκλεκτοί φίλοι του ΙΝΓΚ. Όπως κάθε χρόνο, είχαμε την ιδιαίτερη τιμή να έχουμε κοντά μας και την αδερφή του Πάνου όπως επίσης και τον κοινοτάρχη Καλογραίας απ’ όπου καταγόταν.

Το βραβείο παρέδωσε ο Γενικός Εκτελεστικός Διευθυντής & Ιατρικός Διευθυντής του ΙΝΓΚ, Καθ. Λεωνίδας Φυλακτού, τονίζοντας ότι η Μαρία διακρίθηκε για το σημαντικό ερευνητικό της έργο στον καρκίνο του μαστού. Ο κ. Φυλακτού επεσήμανε επίσης τη σπουδαία παρακαταθήκη του Πάνου Ιωάννου λέγοντας ότι η απώλειά του ήταν πληγή για όλους μας καθώς είχε πολλά ακόμη να δώσει. «Όλοι όσοι έζησαν τον Πάνο, θυμούνται το έντονο πάθος και την αφοσίωση που είχε προς την επιστήμη και την έρευνα. Ήταν ένας άνθρωπος με όραμα, επιμονή, πάθος και αφοσίωση για την επιστήμη», σημείωσε ο κ. Φυλακτού προσθέτοντας με συγκίνηση ότι υπήρξε μαθητής του πατέρα του.

Η έρευνα για την οποία βραβεύτηκε η Μαρία

Το έργο της Μονάδας Βιοστατιστικής, επικεντρώνεται στη γενετική επιδημιολογία πολύπλοκων νοσημάτων, κυρίως στον καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών. Στο πλαίσιο αυτό μελετά κοινές γενετικές παραλλαγές που εντοπίζονται μέσω μελετών συσχέτισης σε επίπεδο γονιδιώματος και σπάνιες παραλλαγές που ανιχνεύονται μέσω κλινικού γενετικού ελέγχου. Το έργο της περιλαμβάνει την ανάπτυξη Πολυγονιδιακών Δεικτών Κινδύνου, τη λεπτομερή χαρτογράφηση γενετικών περιοχών που συνδέονται με την προδιάθεση για καρκίνο του μαστού, καθώς και τη δημιουργία και εφαρμογή στατιστικών μεθόδων για την ταξινόμηση σπάνιων παραλλαγών αβέβαιης κλινικής σημασίας σε γονίδια υψηλού κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου. Η Μονάδα συνεργάζεται στενά με μεγάλες διεθνείς κοινοπραξίες, όπως το Breast Cancer Association Consortium (BCAC) και το Evidence-based Network for the Interpretation of Germline Mutant Alleles (ENIGMA). Το 2024, Μαρία συμμετείχε ως πρώτη συγγραφέας σε διεθνή μελέτη μεγάλης κλίμακας, η οποία ανέλυσε δεδομένα από περισσότερες από 400.000 γυναίκες και δημοσιεύθηκε στο υψηλού δείκτη απήχησης περιοδικό Nature Communications (IF: 15.7), ενώ έχει επίσης συμμετέχει σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο υψηλού κύρους επιστημονικό περιοδικό Nature (IF: 48.5), και διερεύνησε τη λειτουργική επίδραση πάνω από 6.500 παραλλαγών του γονιδίου BRCA2 χρησιμοποιώντας τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR. Η συμβολή της στην ταξινόμηση γενετικών παραλλαγών μέσα από το δίκτυο ENIGMA υποστηρίζει διαδικασίες αναγνωρισμένες από τον FDA (U.S. Food and Drug Administration), οι οποίες καθοδηγούν τον κλινικό γενετικό έλεγχο και επηρεάζουν τη φροντίδα χιλιάδων γυναικών παγκοσμίως. Για την ερευνητική της συνεισφορά, η Μαρία τιμήθηκε πρόσφατα με τη διάκριση “Runner-up” στο βραβείο UK Biobank Early Career Researcher of the Year 2024, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στη διεθνή έρευνα για τον καρκίνο του μαστού.

Ποιος ήταν ο Πάνος Ιωάννου

Ο Δρ Πάνος Ιωάννου γεννήθηκε το 1951 στο χωριό Καλογραία της επαρχίας Κερύνειας. Σπούδασε Βιοχημεία στο University College London και επέστρεψε πίσω στην πατρίδα του την δεκαετία του 1980, όταν η επιστήμη στη χώρα μας ήταν ακόμα στα πολύ αρχικά στάδια. Ο Πάνος, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ινστιτούτου Νευρολογίας & Γενετικής Κύπρου, όπως και για την μετέπειτα εξέλιξή του. Δραστηριοποιήθηκε στον τομέα της θαλασσαιμίας και είχε διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στο πρόγραμμα πρόληψης της θαλασσαιμίας, με την εισαγωγή νέων τεχνικών. Το ‘90, όταν ιδρύθηκε το Ινστιτούτο, ο Πάνος, ως Ανώτερος Επιστήμονας, δημιούργησε το πρώτο εργαστήριο μοριακής γενετικής με έμφαση στην ανάπτυξη υπηρεσιών μοριακής διάγνωσης για τη θαλασσαιμία και στην ανάπτυξη έρευνας για τη θαλασσαιμία. Το 1997, έφυγε για την Αυστραλία όπου και εργάστηκε στο Murdoch Children’s Research Institute στην Μελβούρνη. Εκεί συνέχισε το έργο του με την ίδρυση ερευνητικής ομάδας για την ανάπτυξη θεραπειών για τη θαλασσαιμία καθώς και για άλλες ασθένειες. Τα πρωτοποριακά του κατορθώματα στο χώρο της ιατρικής έρευνας τον κατέστησαν  σαν μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του χώρου.
Ο Πάνος έφυγε σε ηλικία 54 ετών, τον Απρίλιο του 2005, μετά από μάχη με τον καρκίνο. 

Τα Βραβεία Νέου Επιστήμονα «Πάνος Ιωάννου», είναι από τους σημαντικότερους θεσμούς του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου και δίνονται ως τιμητική διάκριση σε νεαρούς επιστήμονες του Ινστιτούτου, οι οποίοι διαπρέπουν στον ερευνητικό τους τομέα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 2006, χρονιά που θεσπίστηκε το βραβείο, μέχρι σήμερα, έχουν βραβευθεί 17 νέοι επιστήμονες, γεγονός που αποδεικνύει το πάθος της νέας γενιάς να προσφέρει μέσα από την έρευνα.

Το Ινστιτούτο θα συνεχίσει να τιμά το έργο του Πάνου Ιωάννου, βραβεύοντας αξιόλογους, νεαρούς επιστήμονες.